Xuất cảnh lao động trái phép: Nghèo vẫn hoàn nghèo

Tình trạng người dân xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc để đi làm thuê hiện đang diễn ra ở nhiều địa phương, trong đó có xã Như Cố (Chợ Mới). Hầu hết những người may mắn trở về đều cho biết đã phải chịu nhiều thiệt thòi, nguy hiểm. Điều này đặt ra lời cảnh tỉnh cho những ai còn muốn xuất cảnh trái phép để nuôi mộng làm giàu.

Tình trạng người dân xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc để đi làm thuê hiện đang diễn ra ở nhiều địa phương, trong đó có xã Như Cố (Chợ Mới). Hầu hết những người may mắn trở về đều cho biết đã phải chịu nhiều thiệt thòi, nguy hiểm. Điều này đặt ra lời cảnh tỉnh cho những ai còn muốn xuất cảnh trái phép để nuôi mộng làm giàu.


Tại xã Như Cố, từ đầu năm 2014 đến nay có 24 trường hợp công dân xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc, chủ yếu tập trung ở các thôn Nà Luống và Bản Nưa. Trong số đó hiện đã có 07 trường hợp trở về, đa phần phải trốn hoặc đổi xe mấy chặng mới an toàn tới biên giới để về nước. Những người dân này đều cho rằng: Về được đến quê hương là một điều may mắn!

Đồng chí Dương Thanh Mậu- Bí thư Đảng ủy xã Như Cố cho biết: Việc người dân xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc làm thuê mới rộ lên từ đầu năm 2014. Qua sự môi giới của các đối tượng từ nơi khác đến, người dân bị rủ rê rằng sang bên kia biên giới làm thuê sẽ được hưởng mức thu nhập cao. Tuy nhiên, thực tế không được như vậy, chưa có trường hợp nào thoát nghèo được từ con đường xuất cảnh trái phép để làm thuê bên Trung Quốc.

Đất trồng lúa của thôn Nà Luống rất ít, nhiều hộ dân phải chạy tiền mua gạo ăn quanh năm. (Ảnh: Một góc thôn Nà Luống).
Một góc thôn Nà Luống


Nà Luống là thôn đồng bào dân tộc Dao có 95 hộ dân với 420 nhân khẩu. Đã định canh định cư từ những năm 1940 của thế kỷ trước, quỹ đất sản xuất tại thôn khá hạn hẹp. Trưởng thôn Đặng Nho Dần cho biết: Thôn chỉ có khoảng 5ha đất ruộng, 9ha chè và khoảng vài chục héc-ta đất rừng. Dù quỹ đất để phát triển kinh tế rừng vẫn còn, nhưng nhiều diện tích đang trong tình trạng tranh chấp với người dân ở xã Bình Văn, nên người dân không yên tâm canh tác được. Đến nay thôn có 25 hộ nghèo, 65 hộ cận nghèo; chỉ vẻn vẹn có 05 hộ mới thoát nghèo từ vài năm nay. Thiếu đất sản xuất, cuộc sống khó khăn, nghe theo lời rủ rê của các đối tượng môi giới, có 18 người dân trong thôn đã xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc để làm thuê. Đến nay có 5 người đã trốn được về nước mà không được trả công đáng kể, thậm chí về tay trắng. Số người này lại làm ruộng tại quê hương hoặc đi các tỉnh ngoài tìm việc làm, không ai dám nghĩ đến việc xuất cảnh trái phép một lần nữa.


Anh Đặng N.A- một người trong cuộc kể lại: Nghe có người nói sang Trung Quốc làm thuê kiếm được nhiều tiền nên hồi đầu năm anh xuống Thái Nguyên rồi bắt ô tô đi lên Lạng Sơn. Tại đó tập trung nhiều người dân ở các tỉnh khác nhau, tất cả được sắp xếp sang bên kia biên giới và đi ô tô mất 1 đêm để tới nơi làm việc. Anh N.A được đưa vào xưởng sản xuất lắp ráp mô-tơ. Tiền công cuối tháng chủ không thanh toán đủ, đồng thời anh và những người lao động khác bị giam lỏng, không cho về nước. Thấy cảnh nhiều người lao động Việt Nam đã làm lâu năm muốn về mà không được, thậm chí có người nói “Làm ở đây chỉ coi mình còn sống có một nửa”, anh N.A sợ hãi. Viện cớ nhà có việc gấp cần về ngay, sau nhiều lần nài nỉ chủ mới miễn cưỡng đưa anh N.A tới biên giới và cho 300.000 đồng Việt Nam để bắt xe về quê. Hơn 1 tháng lao động vất vả xứ người mà không mang được đồng nào về nhà. Anh N.A khuyên người làng rằng: Tốt nhất ở nhà làm ăn, chớ đi làm thuê trái phép bên kia biên giới mà gặp tai họa.


Đa số những người về được quê đều ngại tiếp xúc với làng xóm và chính quyền, họ xấu hổ và không muốn kể lại việc mình bị lừa sang bên kia biên giới để làm thuê. Được biết, chính quyền xã có mời các trường hợp này lên trụ sở để tuyên truyền, nhưng vì nhiều lý do nên đều lảng tránh, chưa có mặt. Trò chuyện với một số người nhà của họ, chúng tôi được nghe kể thêm về những vất vả, khổ cực khi làm thuê “chui” xứ người. Công việc vất vả, bất đồng ngôn ngữ, ăn uống kham khổ, tiền công thường bị chủ hoặc người môi giới chiếm giữ để cầm chân không cho về nước. Nhiều người điện thoại được về nhà đều cho biết không có tiền để về quê, thậm chí có trường hợp như con ông N.H còn bị mất hẳn liên lạc. Nếu so với những người này thì số người trốn được về quê hương quả là rất may mắn.

Mô hình kinh tế dịch vụ - tổng hợp của gia đình ông Triệu Văn Phượng- một trong số ít hộ đã thoát nghèo của thôn.
Mô hình kinh tế dịch vụ - tổng hợp của gia đình ông Triệu Văn Phượng- một trong số ít hộ đã thoát nghèo của thôn.


Là một trong số ít hộ đã thoát nghèo nhờ mô hình kinh tế chăn nuôi – trồng trọt – dịch vụ, ông Triệu Văn Phượng cho biết: Việc thoát nghèo ở Nà Luống rất khó khăn, chủ yếu do người dân thiếu đất sản xuất và không có kiến thức làm ăn. Những hộ không có ruộng thì quanh năm phải chạy tiền mua gạo ăn. Hàng chục hộ có ruộng nhưng chỉ sản xuất được 1 vụ do thiếu nước, đã phải mua gạo ăn cách đây hơn một tháng. Theo ông Triệu Văn Phượng, vay vốn để phát triển chăn nuôi sẽ là một hướng đi triển vọng cho người dân trong thôn. Việc trốn đi Trung Quốc để làm thuê, theo ông là rất mạo hiểm và “tiền mất, tật mang”.


Xuất cảnh trái phép, người lao động không có giấy tờ tuỳ thân hợp pháp nên dễ bị chủ lao động đối xử không công bằng, thậm chí có thể bị đánh đập, trở thành lao động không công và nạn nhân của các vụ mua bán người... Chính vì vậy, bên cạnh việc tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật, các cấp, ngành, địa phương cũng cần quan tâm hơn đến sinh kế của bà con, kịp thời tháo gỡ những khó khăn để giúp người dân ổn định cuộc sống. Đối với các đối tượng môi giới lao động xuất cảnh trái phép, ngành chức năng cần tiếp tục xác minh, làm rõ để xử lý theo quy định của pháp luật. Những người dân đã về nước cần được chính quyền và các ban, ngành địa phương phân tích, nhắc nhở; động viên chính những người này tuyên truyền cho bà con về việc không nghe theo kẻ xấu xuất cảnh trái phép. Như đối với Nà Luống, hướng thoát nghèo phù hợp đối với thôn là trồng chè và trồng rừng. Muốn làm tốt điều này, những vướng mắc, tranh chấp về đất đai của bà con cần được chính quyền quan tâm, xử lý dứt điểm./.

Đăng Bách

Xem thêm